در دنیای فارکس، حتی کوچکترین تغییرات قیمتی میتوانند تاثیرات عمیقی بر سود یا زیان معاملهگر داشته باشند. دو مفهوم کلیدی که پایه تمام محاسبات و تحلیلها را شکل میدهند، «پیپ» و «پوینت» هستند. این دو اصطلاح، اگرچه ظاهرا مشابهاند، اما تفاوتهایی بنیادین دارند که نادیده گرفتن آنها میتواند منجر به خطاهای محاسباتی و زیانهای مالی شود. اگر میخواهید درک دقیقی از تفاوت بین پیپ و پوینت داشته باشید و نحوه بهکارگیری آنها در تحلیلها و معاملات را بیاموزید، تا پایان این مقاله همراه باشید.

پیپ، مخفف عبارت “Percentage in Point”، کوچکترین واحد اندازهگیری تغییرات قیمت در بازار فارکس محسوب میشود. در اغلب جفتارزها، یک پیپ معادل ۰.۰۰۰۱ تغییر در نرخ تبادل است. برای مثال، اگر EUR/USD از 1.1050 به 1.1051 حرکت کند، این افزایش معادل یک پیپ خواهد بود.
استثناهایی نیز وجود دارند؛ مانند جفتارزهایی که شامل ین ژاپن هستند (مثلا USD/JPY)، که در آنها یک پیپ برابر با ۰.۰۱ است. درک دقیق این مقیاس، برای محاسبه سود و زیان در معاملات حیاتی است؛ چراکه پیپ مبنای اصلی محاسبات در اندازه لات و ارزش دلاری نوسانات است.
تعیین دقیق مقدار پیپ، اولین گام برای حرفهای شدن در بازار پرشتاب فارکس است.
تعریف پوینت (Point) و نقش آن در محاسبات دقیقتر
پوینت در فارکس به یک دههزارم پیپ اشاره دارد. یعنی اگر یک پیپ برابر با ۰.۰۰۰۱ باشد، یک پوینت برابر با ۰.۰۰۰۰۱ خواهد بود. این مفهوم بیشتر در پلتفرمهایی مطرح میشود که از نرخهای پنجرقمی استفاده میکنند.
به عنوان مثال، اگر قیمت EUR/USD از 1.10500 به 1.10501 برسد، این معادل یک پوینت تغییر است. اما اگر از 1.1050 به 1.1051 تغییر کند، یک پیپ اتفاق افتاده است.
کاربرد پوینت بیشتر در الگوریتمهای معاملاتی، تحلیلهای بسیار دقیق یا مدیریت ریسک بهینه مشاهده میشود. در شرایطی که میلیثانیهها و صدم درصدها تعیینکنندهاند، پوینت به عنوان یک ابزار ظریفسنج مطرح میشود.
جدول مقایسهای بین پیپ و پوینت
در ادامه، تفاوتهای کلیدی بین پیپ و پوینت در قالب جدول ارائه میشود تا درک مقایسهای برای خواننده تسهیل گردد:
|
ویژگی |
پیپ (Pip) |
پوینت (Point) |
|
تعریف پایه |
واحد چهارم اعشار |
واحد پنجم اعشار |
|
مقدار در جفتهای رایج |
0.0001 |
0.00001 |
|
مقدار در جفتهای یندار |
0.01 |
0.001 |
|
کاربرد عمومی |
تحلیل، محاسبه سود/زیان |
تحلیل دقیق و اسکالپینگ |
|
اهمیت در معاملات |
بالا |
بسیار بالا در حسابهای ECN |
این تفاوتها، در شرایط خاص معاملاتی نقش حیاتی دارند و نباید نادیده گرفته شوند.
کاربرد پیپ در محاسبه سود و زیان
در معاملات فارکس، ارزش دلاری سود یا زیان، بر اساس تغییرات پیپ محاسبه میشود. این محاسبه بر مبنای حجم معامله (لات) صورت میگیرد. هر چه لات بزرگتر باشد، تأثیر هر پیپ بر سود یا زیان نیز بیشتر خواهد بود.
برای درک بهتر:
- در یک لات استاندارد (۱۰۰,۰۰۰ واحد)، هر پیپ تغییر در EUR/USD معادل ۱۰ دلار است.
- در یک مینی لات (۱۰,۰۰۰ واحد)، هر پیپ = ۱ دلار
- در یک میکرو لات (۱,۰۰۰ واحد)، هر پیپ = ۰.۱ دلار
دانستن این محاسبات به تریدر اجازه میدهد حد ضرر و حد سود را دقیقتر و مبتنی بر مدیریت سرمایه تعیین کند.
تفاوت پیپ و پوینت در انواع حسابهای معاملاتی
نوع حساب معاملاتی، تاثیر مستقیمی بر نحوه نمایش و محاسبه پیپ و پوینت دارد. در ادامه تفاوتها را بررسی میکنیم:
- حسابهای استاندارد (۴ رقمی): قیمتها تا چهار رقم اعشار نمایش داده میشوند؛ تغییر یک رقم = یک پیپ.
- حسابهای ECN یا NDD (پنج رقمی): یک رقم اضافه در اعشار نمایش داده میشود؛ این رقم پنجم، پوینت نام دارد.
- حسابهای سنت (Cent): مفاهیم پیپ و پوینت مشابه حسابهای استاندارد هستند ولی با واحد سنت.
- حسابهای دمو: نحوه نمایش مشابه حساب واقعی است، اما تأثیر روانی و احساس ریسک وجود ندارد.
این تفاوتها در تفسیر دقیق نمودار و نتایج معاملات بسیار موثر هستند.
اشتباهات رایج معاملهگران تازهکار در درک پیپ و پوینت
بسیاری از تریدرهای مبتدی، در تفسیر صحیح مفاهیم پیپ و پوینت دچار خطاهای متداولی میشوند که میتواند منجر به ضررهای ناخواسته شود:
- اشتباه در محاسبه سود با پوینت به جای پیپ
- تنظیم حد ضرر بسیار نزدیک بر اساس پوینت
- نادیدهگرفتن تاثیر پیپ در حسابهایی با لات بالا
- استفاده از ماشین حسابهای غیرمعتبر برای محاسبه پیپ
- فرض مساوی بودن پیپ در همه جفتارزها
درک و پرهیز از این خطاها، پیشنیاز رشد حرفهای در مسیر ترید است.

نحوه نمایش پیپ و پوینت در متاتریدر
در پلتفرم متاتریدر، نحوه نمایش قیمتها و تغییرات پیپ و پوینت، بستگی به نوع بروکر و حساب معاملاتی دارد. در حسابهای پنجرقمی، رقم پنجم اعشار همان پوینت است و در حسابهای چهاررقمی، آخرین رقم اعشار، پیپ محسوب میشود.
برای مشاهده این اطلاعات:
- در نوار پایینی پنجره “Trade”، سود یا زیان هر معامله بر حسب پیپ نمایش داده میشود.
- در بخش “Market Watch”، حرکت قیمت بهصورت لحظهای با دقت پوینت قابلمشاهده است.
- استفاده از ابزارهایی مانند “Crosshair” روی نمودار نیز امکان اندازهگیری دقیق تغییرات را فراهم میکند.
شناخت دقیق این بخشها، تسلط معاملهگر بر نمودار را ارتقا میبخشد.
مثال کاربردی از محاسبه سود بر اساس پیپ و پوینت
فرض کنید معاملهگری یک موقعیت خرید (Buy) روی EUR/USD با حجم یک لات (۱۰۰,۰۰۰ واحد) در قیمت 1.1000 باز کرده است. قیمت بعد از مدتی به 1.1025 میرسد. این یعنی:
- مقدار تغییر: 1.1025 – 1.1000 = ۰.۰۰۲۵
- تعداد پیپ: ۲۵ پیپ
- سود کل: ۲۵ پیپ × ۱۰ دلار = ۲۵۰ دلار
حال اگر همین تغییر تنها یک پوینت بود (مثلاً از 1.10000 به 1.10001)، سود معادل ۰.۱ دلار میشد.
این مثال نشان میدهد چگونه پیپ و پوینت، بسته به حجم و دقت حساب، میتوانند تاثیرات متفاوتی بر سودآوری معاملات داشته باشند.
جمعبندی
پیپ و پوینت دو مفهوم بنیادین و در عین حال متمایز در فارکس هستند. پیپ بهعنوان واحد اصلی تغییرات قیمت و پوینت بهعنوان جزء دقیقتر آن، درک و تفسیر دقیقتری از نوسانات بازار فراهم میکنند. این مفاهیم در حسابهای مختلف به شکلهای متفاوتی نمایش داده میشوند و اشتباه در تشخیص آنها میتواند پیامدهای جدی برای تریدر داشته باشد. محاسبه صحیح سود، تنظیم استاپ و ورود هوشمندانه به معاملات، همگی به درک عمیق از این دو وابستهاند. هرچه آگاهی شما نسبت به این جزئیات افزایش یابد، مهارت و موفقیت شما در بازار نیز بیشتر خواهد شد.
منبع: ارون گروپس
در کراسهیر متاتریدر وقتی دو نقطه را اندازه میگیریم، عدد اول «تعداد کندل»، عدد دوم «فاصلهٔ قیمتی» است. اما این فاصله در برخی حسابها بر حسب پوینت گزارش میشود و خیلیها آن را پیپ میخوانند. برای تحلیل دقیق (مثلاً محاسبهٔ R:R یا ATR)، پیشنهاد شما چیه تا این سوءبرداشت پیش نیاید؟ و آیا بهتر نیست همیشه ATR/استاپ را به «پیپِ واقعیِ نماد» نُرمال کنیم؟
کاملاً؛ کراسهیر معمولاً پوینت تحویل میدهد، نه پیپ. پیشنهاد عملی:
هر اندازهگیری را اول به «پیپِ همان نماد» تبدیل کنید (تقسیم بر ۱۰ روی حسابهای ۵رقمی/۳رقمی).
برای اندیکاتورها و گزارشها، واحد را ثابت نگه دارید: ATR، استاپ، تارگت = بر حسب پیپ.
در چکلیست تحلیل بنویسید: «اعدادِ کراسهیر ← تبدیل به پیپ ← سپس محاسبهٔ R:R». این عادت کوچک، خروجیهای شما را با هر بروکر/حسابی سازگار و قابلمقایسه میکند.